W naszym dokumencie apelujemy o fundamentalną zmianę priorytetów budżetowych państwa – strategiczne odejście od polityki opierającej się w dużej mierze na wydatkach biernych (świadczeniowych) na rzecz prorozwojowych inwestycji w kapitał ludzki o wysokiej stopie zwrotu. Zwracamy uwagę na pilną konieczność przemyślanego dofinansowania obszarów takich jak: zdrowie psychiczne, nowoczesna edukacja i nauka, powszechny sport, transformacja klimatyczna oraz partycypacja obywatelska młodzieży.

Głównym przesłaniem naszego opiniowania jest konieczność przesunięcia nacisku z wydatków biernych (świadczeniowych) na inwestycje w kapitał ludzki - edukację, zdrowie psychiczne, naukę, sport oraz społeczeństwo obywatelskie.

W ramach naszych szczegółowych rekomendacji postulujemy m.in.:

• utworzenie Funduszu Polityki Młodzieżowej (jako wyodrębnionej rezerwy budżetowej) finansującego mechanizmy subwencyjne dla działających młodzieżowych rad, a także „małe granty” dla kół naukowych i grup nieformalnych;

• priorytetowe przekierowanie finansowania psychiatrii dziecięcej na opiekę środowiskową (do Centrów Zdrowia Psychicznego) oraz ustanowienie centralnego finansowania (celowej dotacji) na etaty psychologów w szkołach;

• rozszerzenie dostępu do programu „Posiłek w szkole i w domu” poprzez podniesienie progów dochodowych oraz rygorystyczne ustandaryzowanie jakości serwowanej żywności (tzw. „Talerz zdrowia”);

• znaczne zwiększenie środków dla młodych badaczy (budżety NCN, NCBR, NAWA), waloryzację stypendiów doktoranckich i socjalnych, a także wsparcie sportów niszowych i modernizację lokalnej infrastruktury sportowo-badawczej;

• ustanowienie Funduszu Adaptacji i Zielonej Energii (m m.in. na termomodernizację szkół i uczelni) oraz zagwarantowanie bezpłatnych szczepień przeciw HPV dla wszystkich osób poniżej 18. roku życia;

• sfinansowanie powyższych reform z uszczelnienia rynku hazardowego (m.in. twarde blokady płatności do nielegalnych podmiotów) oraz nałożenia 2-procentowej opłaty celowej na legalnych operatorów, co docelowo może przynieść państwu około 1 mld zł rocznie.

Jako autorzy opracowania zaznaczamy, że jest ono owocem szerokich prac analitycznych wielu komisji Rady, które precyzyjnie zidentyfikowały luki w obecnej polityce publicznej i zaproponowały konkretne, mierzalne rozwiązania naprawcze.

Wierzymy, że wdrożenie przedstawionych postulatów podczas prac nad ustawą budżetową na rok 2026 pozwoli na zbudowanie nowoczesnej, bezpiecznej i zrównoważonej gospodarki opartej na wiedzy, innowacjach i realnym wsparciu młodych obywateli.